Bạn đã bao giờ đến nơi lấy máu rồi mới nghe hỏi: “Sáng nay bạn có ăn gì chưa?” Nhiều người lúng túng ở khoảnh khắc đó. Bài này gom lại những điều nên hỏi và chuẩn bị trước ngày xét nghiệm máu, dựa trên hướng dẫn của MedlinePlus, trang thông tin sức khỏe của Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ.
- Không phải xét nghiệm nào cũng cần nhịn ăn. Hãy hỏi nơi chỉ định xét nghiệm trước ngày đi.
- Khi nhịn ăn, nước lọc thường được phép; thời gian nhịn thường 8 đến 12 giờ nhưng do nơi chỉ định đặt ra.
- Báo cho nhân viên y tế mọi thuốc, vitamin, thực phẩm chức năng bạn đang dùng. Đừng tự ý ngưng thuốc.
1. Không phải xét nghiệm nào cũng phải nhịn ăn
Một số xét nghiệm thường được yêu cầu nhịn ăn, như đường huyết, mỡ máu (cholesterol) và bộ xét nghiệm chuyển hóa cơ bản. Một số xét nghiệm chức năng gan, thận cũng có thể cần nhịn ăn tùy cách chỉ định. Ngay cả xét nghiệm đường huyết cũng không phải lúc nào cũng cần nhịn ăn. Vì vậy, trước ngày đi, hãy hỏi nơi chỉ định xét nghiệm: “Loại xét nghiệm này có cần nhịn ăn không?”
2. Nhịn ăn là gì, và nhịn bao lâu?
Nhịn ăn nghĩa là không ăn và không uống gì ngoại trừ nước lọc trong một khoảng thời gian trước khi lấy máu. Thông thường là 8 đến 12 giờ, nhưng thời gian chính xác do nơi chỉ định xét nghiệm đặt ra cho từng loại xét nghiệm. Lịch hẹn buổi sáng giúp phần lớn thời gian nhịn rơi vào lúc ngủ. Trong thời gian nhịn, nên tránh nhai kẹo cao su, hút thuốc và tập thể dục.
3. Uống nước thì sao?
Nước lọc thông thường được phép khi nhịn ăn. Nên tránh nước ép, cà phê, nước ngọt có ga và nước có ga vị trái cây. Với một số xét nghiệm máu, bạn có thể được dặn uống thêm nước để giữ nhiều dịch hơn trong mạch máu.
4. Thuốc, vitamin và thực phẩm chức năng: nói ra, đừng tự ngưng
Hãy cho nơi chỉ định xét nghiệm biết mọi loại thuốc, vitamin và thực phẩm chức năng bạn đang dùng, vì có loại có thể ảnh hưởng đến kết quả nếu dùng sát giờ xét nghiệm. Đừng tự ý ngưng thuốc trừ khi nhân viên y tế dặn. Nếu bạn đang dùng thuốc hằng ngày hoặc có bệnh nền, hãy hỏi trước khi quyết định nhịn ăn.
5. Những điều khác nên lưu ý
Tùy xét nghiệm, bạn có thể được dặn không ăn quá nhiều vào ngày hôm trước, không hút thuốc, tránh rượu bia và tránh vận động mạnh. Một vài xét nghiệm có dặn riêng, ví dụ nghỉ ngơi trước khi lấy mẫu. Hãy hiểu rõ hướng dẫn từ trước ngày đi.
6. Lỡ ăn rồi thì sao?
Hãy nói ngay với nơi lấy máu thay vì im lặng. Có thể bạn sẽ được hẹn lại vào ngày khác để nhịn ăn đúng cách. Chỉ cần lệch nhỏ so với hướng dẫn cũng có thể làm kết quả khác đi.
7. Sau khi lấy máu
Bạn có thể ăn ngay sau khi lấy máu xong. Một số người thấy chóng mặt sau đó, nên mang theo đồ ăn nhẹ là ý hay.
Đọc kết quả: “nằm ngoài khoảng tham chiếu” chưa chắc là có bệnh
Một chỉ số nằm ngoài khoảng tham chiếu có thể là dấu hiệu của vấn đề sức khỏe, cũng có thể không. Ngược lại, kết quả nằm trong khoảng cũng chưa bảo đảm bạn khỏe mạnh. Mỗi phòng xét nghiệm có thể dùng khoảng tham chiếu khác nhau, nên hãy so kết quả với khoảng ghi trên chính phiếu của bạn. Thức ăn, thuốc, vận động mạnh hay việc có làm theo hướng dẫn chuẩn bị hay không đều có thể ảnh hưởng kết quả. Một xét nghiệm chỉ là một mảnh ghép; bác sĩ còn xem khám lâm sàng, tiền sử và các kết quả khác.
Khi nào nên hỏi nhân viên y tế?
- Trước ngày đi: loại xét nghiệm này có cần nhịn ăn không, nhịn bao lâu, có được uống nước lọc không?
- Thuốc, vitamin, thực phẩm chức năng tôi đang dùng có cần nói trước không?
- Sau khi có kết quả: kết quả này có ý nghĩa gì với tôi, khoảng tham chiếu trên phiếu có áp dụng cho tôi không, có yếu tố nào có thể đã làm kết quả lệch, có cần làm lại hoặc làm thêm không?
Bạn có câu hỏi nào khác về chuẩn bị xét nghiệm? Chia sẻ dưới bài trên fanpage để mình cùng tìm hiểu nhé, nhưng đừng đăng kết quả hay thông tin cá nhân của bạn.
Lưu ý: Thông tin chỉ để tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ. Hướng dẫn tại từng cơ sở y tế có thể khác nhau; hãy làm theo hướng dẫn của nơi chỉ định xét nghiệm cho bạn. MIANLAB hiện cung cấp thông tin y khoa; dịch vụ lấy mẫu tại nhà và tư vấn bác sĩ chưa mở.
- MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NIH): Fasting for a Blood Test (cập nhật 28/08/2025).
- MedlinePlus: How to Prepare for a Lab Test (cập nhật 20/08/2024).
- MedlinePlus: How to Understand Your Lab Results (cập nhật 04/09/2025).
Đây là nguồn quốc tế; hướng dẫn tại Việt Nam và tại từng cơ sở có thể khác. Bài chưa có bác sĩ thẩm định.
MIANLAB đang chuẩn bị dịch vụ hỗ trợ lấy mẫu xét nghiệm tại nhà cùng các đối tác y tế. Nếu bạn quan tâm, hãy để lại thông tin để chúng tôi thông báo khi dịch vụ sẵn sàng tại khu vực của bạn.
Nhận thông báo khi dịch vụ mở